Διδάσκοντας στα παιδιά υψηλές ανθρώπινες αξίες

Οι αξίες της ζωής μας προκύπτουν από την ανάγκη μας να συναναστρεφόμαστε με άλλα άτομα. Να συνυπάρχουμε αρμονικά, με σεβασμό ο ένας απέναντι στον άλλον, με υπομονή, υπευθυνότητα και αγάπη. Το να καταφέρουμε να εμφυσήσουμε στα παιδιά μας τις αξίες της ζωής είναι μάθημα ζωής που λαμβάνει χώρα κάθε στιγμή που βρισκόμαστε κοντά τους. Είναι, όμως, και το σπουδαιότερο δώρο που μπορούμε να τους χαρίσουμε, για να τους κάνουμε ανεξάρτητους, αυτάρκεις και ευτυχισμένους ανθρώπους.
Ποιες είναι οι αξίες της ζωής και γιατί τις χρειαζόμαστε
Ο κάθε άνθρωπος έχει μεγαλώσει και έχει ενστερνιστεί τις δικές του αξίες, οι οποίες μπορεί να διαφέρουν από αυτές ενός άλλου ανθρώπου. Ακριβώς για τον λόγο αυτόν θα μπορούσαμε να απαριθμήσουν εκατοντάδες «αξίες ζωής» που για τον κάθε έναν παίζουν μεγαλύτερο ή μικρότερο ρόλο στη ζωή. Σημασία, λοιπόν, έχει να καταλάβουν τα παιδιά γιατί χρειάζεται να έχουν αξίες και πώς ακριβώς βοηθούνται από αυτές.
Οι αξίες, ακόμα κι αν δεν το συνειδητοποιούμε πάντα, είναι αυτές που καθοδηγούν σε μεγάλο βαθμό τις αποφάσεις της ζωής μας. Όταν, λοιπόν, τις γνωρίζουμε καλά μπορούμε να αποφασίσουμε πώς θα ζήσουμε –και κυρίως πώς θα ζήσουμε καλύτερα. Βέβαια, οι αξίες μας μπορεί να αλλάξουν στην πορεία της ζωής μας, καθώς θα αλλάζουν και οι επιθυμίες μας ή ο τρόπος που ορίζουμε την ευτυχία, ενώ μπορεί να αλλάξει και η προτεραιότητα που τους δίνουμε. Για παράδειγμα, κάποιος που στα 30 του είχε ως ύψιστη αξία την εργασία, μπορεί στα 40 να δίνει προτεραιότητα στην οικογένεια ή στα χρήματα.
Για ένα παιδί, όμως, οι έννοιες αυτές είναι δυσνόητες και, έτσι κι αλλιώς, θα παρουσιαστούν αρκετά αργότερα στην πορεία της ζωής του. Είναι πολύ πιο απλές και θεμελιώδεις οι αξίες με τις οποίες οφείλουμε να το γαλουχήσουμε, μέχρι τουλάχιστον τη στιγμή που θα αποφασίζει μόνο του, για τις προσωπικές του αξίες. Και από τις εκατοντάδες που θα μπορούσαμε να μετρήσουμε, προτεραιότητα για τα παιδιά έχουν οι εξής:
Ενσυναίσθηση
Ενθαρρύνετε τα παιδιά να παίξουν με άλλα, λιγότερο κοινωνικά παιδιά, της τάξης τους. Δείξτε τους ένα αδέσποτο σκυλάκι και εξηγήστε τους πόσο μπορεί να πεινάει, πηγαίνοντάς του φαγητό σε ένα κεσεδάκι. Μάθετε στα παιδιά ότι οι καλές πράξεις κάνουν τη ζωή πιο όμορφη!
Ειλικρίνεια
Διαβεβαιώστε τα παιδιά ότι ακόμα κι αν έχουν κάνει κάποιο λάθος, εσείς θα είστε εκεί για να τα ακούσετε και να τα συμβουλεύσετε, ώστε να μη φοβούνται να είναι ειλικρινείς μαζί σας.
Σεβασμός
Απέναντι στους άλλους, απέναντι στο περιβάλλον αλλά και προς τον ίδιο τους τον εαυτό. Τα παιδιά θα πάρουν παράδειγμα από εσάς αναφορικά με τον σεβασμό και έτσι θα καταλάβουν ότι για να τους σέβονται πρέπει και εκείνα να σέβονται τους άλλους.
Ευγνωμοσύνη
Μάθετε στα παιδιά να νιώθουν ευγνωμοσύνη για την κάθε τους ημέρα, ακόμα και για τα πιο μικρά πράγματα που συμβαίνουν γύρω τους, από μια ηλιόλουστη ημέρα, μέχρι ένα χαμόγελο από κάποιον άγνωστο.
Θετική σκέψη
Μάθετε στο παιδί να παρατηρεί όλα τα όμορφα που συμβαίνουν γύρω του. Δείξτε του πώς να βλέπει τη θετική πλευρά σε πράγματα που πιθανώς το στεναχωρούν ή το φοβίζουν. Έτσι θα μεγαλώσετε έναν αισιόδοξο άνθρωπο που θα μπορεί να αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τις δύσκολες καταστάσεις.
Επιμονή
Εξηγήστε στο παιδί ότι κανείς δεν είναι τέλειος και ότι όλοι κάνουμε λάθη. Μέσα από αυτά, όμως, μαθαίνουμε και όσο μαθαίνουμε γινόμαστε όλο και καλύτεροι. Σημασία, λοιπόν, έχει να μην εγκαταλείπουν τις προσπάθειές τους!
Συγχώρεση
Αν δεν μάθετε στο παιδί σας να συγχωρεί θα μεγαλώσει με μνησικακία και δεν θα καταφέρει ποτέ να είναι πραγματικά ευτυχισμένο. Κάποια στιγμή το παιδί θα πληγωθεί από κάποιον. Μάθετέ του να εκδηλώνει με θετικούς τρόπους τον πόνο του και να δίνει συγχώρεση για να μπορεί να προχωρά μπροστά στη ζωή του.
Γενναιοδωρία
Το «εγώ» και το «θέλω» κυριαρχούν στη ζωή των σημερινών παιδιών –και όχι αδικαιολόγητα αφού και εμείς, οι γονείς, με ένα «θέλω» μεγαλώσαμε. Η γενναιοδωρία είναι μία αξία που διδάσκεται πρώτα από τους γονείς και ακολουθεί τα παιδιά στο σχολείο και στην ενήλικη ζωή τους. Τώρα που πλησιάζουν Χριστούγεννα είναι ιδανική ευκαιρία να μάθουμε στα παιδιά να προσφέρουν και στους λιγότερο τυχερούς ανθρώπους που ζουν γύρω μας.
Αυτοσυγκράτηση
Όταν έχει έρθει η ώρα να φύγετε από την παιδική χαρά, πρέπει να φύγετε από την παιδική χαρά. Και όταν έρχεται η ώρα του φαγητού το παιδί πρέπει να περιμένει για να σερβιριστεί. Η υπομονή και η αυτοσυγκράτηση βοηθούν το παιδί να συμβιώνει ομαλά με το κοινωνικό σύνολο και να μην κάνει σπασμωδικές κινήσεις.
Μοναδικότητα
Παρά τις κοινές αξίες, όμως, που όλοι παραδεχόμαστε ότι συμβάλουν στην ομαλή μας συμβίωση, τα παιδιά πρέπει να μάθουν ότι ο κάθε άνθρωπος, όπως άλλωστε και τα ίδια, είναι μοναδικός. Μπορεί να έχει διαφορετικό χρώμα, διαφορετικό τρόπο ομιλίας, διαφορετικές απόψεις, και αυτή η διαφορετικότητα είναι που κάνει όλους τους ανθρώπους εξίσου ενδιαφέροντες, ξεχωριστούς και αξιαγάπητους.

21 φράσεις για να ενθαρρύνετε το παιδί σας

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι τα λόγια που λέμε στα παιδιά μας έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα και μπορούν να
συνεισφέρουν είτε στη δημιουργία προβληματικών συναισθηματικών καταστάσεων (π.χ. χαμηλή αυτοπεποίθηση) είτε στην
υγιή ψυχοσυναισθηματική τους ανάπτυξη.Πολλοί γονείς με ρωτάνε τι κουβέντες πρέπει να λέμε τελικά στα παιδιά μας.

Ας δούμε μια λίστα με παραδείγματα:

• Ευχαριστώ που με βοήθησες
• Το εκτιμώ πολύ αυτό που έκανες
• Είμαι περήφανος-η για σένα!
• Θα πρέπει να είσαι περήφανος για αυτό που έκανες!
• Δες πόσο καλά το έκανες!
• Βελτιώθηκες πάρα πολύ!
• Πρέπει να δούλεψες πολύ για αυτόν τον καλό βαθμό!
• Ευχαριστώ για αυτό που έκανες, έκανε μεγάλη διαφορά
• Χωρίς εσένα δε θα ήταν το ίδιο!
• Τι πιστεύεις εσύ;
• Πρόσεξα ότι έκανες πολλή υπομονή
• Πέρασα πολύ ωραία μαζί σου
• Σου έχω εμπιστοσύνη
• Φαίνεται ότι κόπιασες πολύ
• Πιστεύω ότι θα τα καταφέρεις
• Πολύ σωστή η παρατήρησή σου
• Πού το πρόσεξες, μπράβο!
• Έχεις γίνει πολύ καλός/-ή σε αυτό!
• Φαίνεται ότι το σκέφτηκες καλά αυτό
• Κουράστηκες, αλλά άξιζε το αποτέλεσμα
• Είσαι πολύ καλός σε…

Τα καλά λόγια βέβαια πρέπει να χρησιμοποιούνται και με τον σωστό τρόπο, δηλαδή:

-να είναι συγκεκριμένα και όχι ασαφή ή γενικά

-να συνοδεύονται με την αντίστοιχη γλώσσα του σώματος(π.χ. χαμόγελο)

-να είναι ειλικρινή

-να μη συνοδεύονται με συγκρίσεις ή με κάτι το αρνητικό(π.χ. “το έκανες καλά, όχι όπως την άλλη φορά που είχες

όλο λάθη!”)
-να μην εμπεριέχουν υπερβολές, όπως π.χ. “είσαι το πιο ταλαντούχο παιδί του κόσμου!”
-να επιβραβεύουν αξίες που είναι αποτέλεσμα προσπάθειας και όχι επιφανειακά χαρακτηριστικά, όπως π.χ. η ομορφιά ή
τα υλικά αγαθά.

Η προσμονή των διακοπών μας ξεκουράζει περισσότερο από τις ίδιες τις διακοπές...

Μετράτε πλέον αντίστροφα μέχρι τη μεγάλη «έξοδο». Αναφερόμαστε φυσικά, στις πολυαναμενόμενες διακοπές σας που περιμένατε υπομονετικά σχεδόν όλο τον χρόνο. Και να που τώρα, μερικές εβδομάδες πριν τις διακοπές, η σκέψη και μόνο σας προκαλεί όχι μόνο χαρά αλλά και… ξεκούραση!
Σε τρεις εβδομάδες αντί να είστε «κολλημένοι» μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή, θα ατενίζετε το απέραντο γαλάζιο. Αντί για αγχωτικά deadlines θα ασχολείστε μόνο με το μαύρισμά σας ενώ αντί να σας πιέζει ο διευθυντής σας, θα πιέζετε εσείς τον εαυτό σας να… βγει από την θάλασσα ή να σηκωθεί από την ξαπλώστρα της παραλίας!
Λογικό και επόμενο είναι επομένως, πως για μια τέτοια καθημερινότητα, ο καθένας από εμάς θα ανυπομονούσε. Και φυσικά, όλοι μετράμε αντίστροφα, όταν σε διάστημα μερικών ημερών ή εβδομάδων οι μαγευτικές παραλίες θα αποτελούν το κυρίως «σκηνικό» της καθημερινότητάς μας.
Όλη αυτή η προσμονή, μετατρέπεται αυτόματα σε χαρά και ευτυχία. Σε αυτό φαίνεται να συνηγορεί και μια έρευνα Ολλανδών επιστημόνων σύμφωνα με την οποία, η προσμονή και μόνο των διακοπών αρκεί για να μας κάνει πολύ πιο χαρούμενους…
Η πραγματικά πρωτότυπη έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Εφαρμοσμένη Έρευνα στην Ποιότητα ζωής» και μελέτησε προσεκτικά 1.530 άτομα εκ των οποίων, οι 974 πήγαν διακοπές κατά τη διάρκεια των 32 εβδομάδων που διήρκεσε η μελέτη.
Οι επιστήμονες ασχολήθηκαν τόσο με το διάστημα που προηγήθηκε των διακοπών όσο και με εκείνο που ακολούθησε μετά τις διακοπές. Και αν αναρωτιέστε για τα αποτελέσματα; Διαπιστώθηκε με ιδιαίτερη έκπληξη, πως περισσότερη χαρά τους έδινε η προσμονή των διακοπών από τις ίδιες τις διακοπές…
Όσο και αν κάτι τέτοιο ηχεί περίεργα στα αυτιά μας, οι ερευνητές ανέφεραν πως ακόμη και για διάστημα δύο μηνών πριν από την πραγματοποίηση των διακοπών, τα «επίπεδα» ευτυχίας ενός ανθρώπου μπορεί και να διπλασιαστούν συγκριτικά με κάποιο άλλο «αδιάφορο» χρονικό διάστημα.
Τι ακριβώς συμβαίνει;
Η κατάσταση είναι λίγο έως πολύ η ίδια για όλους μας. Όλη την χρονιά, πιεζόμαστε όχι μόνο από τις απαιτήσεις της δουλειάς αλλά και από τις οικογενειακές υποχρεώσεις και όλα εκείνα τα θέματα που πρέπει να φροντίζουμε καθημερινά. Και ως μοναδική αχτίδα φωτός, μοιάζουν οι πολυαναμενόμενες διακοπές μας, όπου αφήνουμε τα πάντα πίσω μας και αφηνόμαστε στα χάδια της θάλασσας, της άμμου και του ήλιου…
Οι διακοπές, που φαντάζουν ως μόνη έξοδος διαφυγής από την καθημερινότητα, μας δίνουν μια μοναδική αίσθηση ελευθερίας που σπάνια βιώνουμε στις μέρες μας. Και σε αυτές τις δύο εβδομάδες «επενδύουμε» πολλά. Θα ξεκουραστούμε, θα κολυμπήσουμε, θα ξεφαντώσουμε, θα χορτάσουμε ύπνο, θα γευτούμε νοστιμιές, θα δούμε νέα μέρη και θα αφήσουμε πίσω μας κάθε έγνοια και κάθε πρόβλημα που μας βασανίζει και μας ταλαιπωρεί καθημερινά….
Και η «άλλη» πλευρά…
Και αφού εξετάσαμε το πριν των διακοπών, ας ρίξουμε μια ματιά και στο… μετά. Εδώ λοιπόν, τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη περισσότερο. Οι ψυχολόγοι αναφέρουν, πως πολλές φορές το διάστημα που ακολουθεί μετά τις πολυπόθητες διακοπές δεν έχει στην ψυχολογία μας τα ίδια αποτελέσματα με αυτά που έχει το αντίστοιχο διάστημα πριν από τις διακοπές…
Ο λόγος; Ενδεχομένως «επενδύουμε» πάρα πολλά σε αυτό το διάστημα των δύο εβδομάδων και η απογοήτευση δεν αργεί να κάνει την εμφάνισή της. Το ξενοδοχείο ή το ενοικιαζόμενο δωμάτιο δεν ήταν ακριβώς αυτό που περιμέναμε, η παραλία ήταν βρώμικη και γεμάτη κόσμο, το φαγητό ήταν πανάκριβο και «στριμωχτήκαμε» οικονομικά.
Αποτέλεσμα; Οι προσδοκίες μας κατέρρευσαν σαν πύργος από τραπουλόχαρτα και συνειδητοποιήσαμε για μία ακόμη φορά, πως και οι διακοπές αποτελούν ένα-διαφορετικό και ίσως ευχάριστο-μέρος της καθημερινότητάς μας. Αυτά που περιμέναμε ήταν λιγότερα από όσα λάβαμε…

Πως οι γονείς μειώνουν άθελά τους την αυτοεκτίμηση των παιδιών τους

Όλοι οι γονείς αναγνωρίζουν πόσο σημαντικό είναι να έχουν τα παιδιά τους αυτοεκτίμηση και να πιστεύουν στο εαυτό τους και τις ικανότητες τους. Ωστόσο πολλές φορές άθελα τους κάνουν ορισμένα λάθη που έχουν ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Ας δούμε τα πιο συνηθισμένα από αυτά:

• Τα επιβραβεύουν υπερβολικά. Η αυτοεκτίμηση είναι κάτι που πηγάζει από μέσα μας, είναι αυτό που νιώθουμε εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας. Οι υπερβολικοί έπαινοι και οι συνεχείς επιβραβεύσεις έχουν ως αποτέλεσμα τα παιδιά να χρειάζονται συνεχώς κάποιον άλλο για να τους επιβεβαιώνει πόσο καλά και ικανά είναι. Επίσης σταδιακά αγχώνονται, αφού το κυνήγι του επαίνου γίνεται αυτοσκοπός, ενώ όταν για οποιοδήποτε λόγο δεν υπάρξει έπαινος, τα παιδιά νιώθουν αποτυχημένα.
• Ενδιαφέρονται μόνο γα τα αποτελέσματα. Αυτό που έχει σημασία κάθε φορά, είτε πρόκειται για τους βαθμούς στο σχολείο, είτε για αθλητικές επιδόσεις, δεν είναι το αποτέλεσμα, αλλά η προσπάθεια. Η αυτοεκτίμηση χτίζεται, όταν οι γονείς δίνουν στο παιδί να καταλάβει πώς αναγνωρίζουν και εκτιμούν την προσπάθεια που έκανε, τον αγώνα που κατέβαλε ανεξαρτήτου αποτελέσματος.
• Επεμβαίνουν συνεχώς. Κανένας γονιός δεν θέλει το παιδί του να αποτυγχάνει και να στεναχωριέται, γι’ αυτό ενστικτωδώς οι περισσότεροι επεμβαίνουν για να το προστατέψουν και να το γλιτώσουν από την αποτυχία. Όμως, πώς ένα παιδί θα αποκτήσει αυτοπεποίθηση, αν δεν προσπαθήσει το ίδιο, αν δεν κάνει λάθη και αν τελικά δεν μάθει μέσα από αυτά; Επιπλέον, αν κάνετε τα πάντα εσείς, το παιδί θα νομίζει ότι δεν το εμπιστεύεστε.
• Δεν ακούν τα παιδιά τους. Πολλές φορές αυτό που χρειάζονται τα παιδιά από τους γονείς είναι να σταματήσουν και να τα ακούσουν. Να ακούσουν αυτά που θέλουν να πουν, αυτά που σκέφτονται, αυτά που νιώθουν. Απλά να τα ακούσουν και να τους δείξουν ότι υπολογίζουν τη γνώμη και τα συναισθήματα τους.
• Βάζουν ταμπέλες. Οι αρνητικοί χαρακτηρισμοί και οι ταμπέλες που συχνά χρησιμοποιούν οι γονείς, είναι ότι χειρότερο για την αυτοεκτίμηση των παιδιών. Μπορεί για εσάς ένας χαρακτηρισμός να φαίνεται αθώος, στην πραγματικότητα όμως πληγώνει βαθιά τα συναισθήματα του παιδιού.

Ο ψυχικός κόσμος του μικρού παιδιού και τα συνηθισμένα λάθη των γονιών

Το μικρό παιδί ζει σε ένα δικό του παιδικό κόσμο. Σκέπτεται, αντιλαμβάνεται και ερμηνεύει όλα όσα συμβαίνουν με διαφορετικό τρόπο από ότι οι μεγάλοι. Δίνει ένα ιδιότυπο-παιδικό νόημα στην πραγματικότητα που το περιβάλλει.
Για να μπορέσουμε να επικοινωνήσουμε δημιουργικά με το παιδί οφείλουμε να καταλάβουμε όσο μας είναι δυνατόν τον τρόπο που σκέπτεται και αισθάνεται τον κόσμο. Να δούμε με τα δικά του μάτια και να ακούσουμε με τα δικά του αυτιά.
Στην προσπάθειά μας αυτή μπορούν να μας βοηθήσουν σημαντικά κάποιες επιστημονικές μελέτες που προσεγγίζουν τα εξελικτικά στάδια της νοητικής και ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης του παιδιού.
- Ο Jean Piajet μελέτησε πειραματικά και περιέγραψε αναλυτικά τα στα στάδια της νοητικής ανάπτυξης του παιδιού. Τα συγγράμματά του μας βοηθούν να κατανοήσουμε τον τρόπο που σκέπτεται το παιδί ανάλογα με την ηλικία του.

Νεογέννητο:

Τους πρώτες μήνες της ζωής του το βρέφος μαθαίνει ότι:
Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στον εαυτό του και τον κόσμο.
Τα αντικείμενα είναι ξεχωριστά από το χώρο στον οποίο βρίσκονται.
Τα αντικείμενα υπάρχουν ακόμα και όταν δεν τα βλέπει ή δεν τα αγγίζει. Τα αντικείμενα μένουν ίδια ακόμη και όταν αλλάζουν τόπο ή κατεύθυνση.

4-12 μηνών:

Καταλαβαίνει τις σχέσεις αιτίας αποτελέσματος. Αν χτυπήσω το τούμπανο θα ακούσω μπουμ.

Μετά τον πρώτο χρόνο:

Επεκτείνει την εμπειρία του και πειραματίζεται χτυπώντας όλα τα αντικείμενα επίτηδες για να ακούσει το θόρυβο που θα κάνουν.

Μετά από τον δεύτερο χρόνο:

Σκέπτεται με σύμβολα. Το πιρούνι γίνεται αεροπλάνο ή αυτοκίνητο. Αρχίζει να καταλαβαίνει την έννοια του χρόνου. Τι σημαίνει παρελθόν και μέλλον. Καταλαβαίνει τι σημαίνει η μαμά θα γυρίσει σε λίγο.
Μέχρι τα επτά περίπου χρόνια το παιδί είναι τελείως εγωκεντρικό. Τα βλέπει όλα από τη δική του σκοπιά δεν μπορεί να πάρει υπόψη του κάτι διαφορετικό από αυτό που το ίδιο μπορεί να βλέπει ή να αισθάνεται. Για παράδειγμα το παιδί κοιτώντας ένα κάντρο που εσύ δεν μπορείς να δεις από τη θέση που βρίσκεσαι μπορεί να σε ρωτήσει αν σου αρέσει πιστεύοντας ότι και εσύ βλέπεις αυτό που εκείνο βλέπει.
Ακόμη εστιάζει σε ένα πράγμα κάθε φορά και δεν μπορεί να παίρνει υπόψη του ταυτόχρονα δύο όψεις ενός γεγονότος ή μιας κατάστασης. Για παράδειγμα το παιδί μπορεί να πει δεν ζω στην Κρήτη αλλά στα Χανιά ή αν του δείξεις ένα ρόφημα σοκολάτα σε ψηλό ποτήρι και ένα ρόφημα σε χαμηλό ποτήρι αλλά πλατύ με μεγαλύτερη χωρητικότητα το παιδί θα προτιμήσει το ψηλό ποτήρι.
- Ο ψυχαναλυτής Eric Erikson περιγράφει τα στάδια της ψυχολογικής ανάπτυξης του ανθρώπου και συσχετίζει αυτό που πρέπει να πετύχει το παιδί σε κάθε συγκεκριμένο στάδιο της ανάπτυξής του με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της μετέπειτα προσωπικότητας του.
- Σύμφωνα με τον Erikson στα πρώτα δύο χρόνια της ζωής του το παιδί που δέχεται τη φροντίδα και την αγάπη των γονιών του αναπτύσσει αισθήματα εμπιστοσύνης, ασφάλειας και αισιοδοξίας που θα το συνοδεύουν σε ολόκληρη τη ζωή του. Αν δεν πάρει αρκετή αγάπη, προσοχή και ερεθίσματα το παιδί δεν θα εμπιστεύεται τον εαυτό του και τους άλλους και αντί να ενεργεί δυναμικά θα αποσύρεται νοιώθοντας αβεβαιότητα.
- Από δύο μέχρι τριάμισι χρονών το παιδί μαθαίνει να κάνει κάποια πράγματα από μόνο του χωρίς να πρέπει να εξαρτάται πάντοτε από τους άλλους. Αναπτύσσει ένα είδος πεισματάρικης ανεξαρτησίας. Επιμένει να γίνει το δικό του, εκδηλώνει νευρικά ξεσπάσματα και αρνητισμό. Από αυτό το στάδιο της ανάπτυξής του θα εξαρτηθεί το αν θα μπορέσει να γίνει αυτόνομο αναπτύσσοντας την αυτοεκτίμησή του ή αν μεγαλώνοντας θα αισθάνεται ανασφάλεια και ντροπή. Αν οι γονείς δεν επιτρέψουν στο παιδί να ενεργεί ελεύθερα ώστε να μαθαίνει μέσα από τις αποτυχίες του τότε το παιδί θα αμφιβάλλει για τις ικανότητές του και ως ενήλικας είναι πολύ πιθανόν να θέλει πάντα να στηρίζεται σε κάποιον άλλο και να αναζητά σχέσεις εξάρτησης.
-Από τα 3,5 μέχρι την πρώτη τάξη του δημοτικού το παιδί αναπτύσσει τη φαντασία του, μαθαίνει να συνεργάζεται με τους γύρω του, να παίρνει πρωτοβουλίες, να καθοδηγεί αλλά και να καθοδηγείται από τους άλλους. Αν όμως κυριαρχεί μέσα του η ενοχή περιθωριοποιείται, εξαρτάται υπερβολικά από τους ενήλικες, αισθάνεται φόβο και δεν αναπτύσσει επαρκώς την ικανότητά του για παιχνίδι και τη φαντασία του. Όταν ένα παιδί προσχολικής ηλικίας ακούει από το περιβάλλον του ή αισθάνεται ότι αυτό που κάνει είναι κακό αναπτύσσει μέσα του ενοχικά συναισθήματα που θα το συνοδεύουν στη μετέπειτα ζωή του.

Τα συνηθισμένα λάθη των γονιών.

Οι περισσότεροι γονείς αγνοούν τις ιδιαιτερότητες της παιδικής ψυχής και κάτω από την πίεση του άγχους που τραυματίζει την καθημερινότητά τους συμπεριφέρονται με τρόπους που δεν βοηθούν την ομαλή, ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού.
Πάρ’ το μέσα δεν αντέχω άλλο.
Το παιδί δεν έχει τη δυνατότητα να μπει στη θέση σου, να νοιώσει τα αισθήματά σου και να σε καταλάβει. Περιμένει από εσένα να ικανοποιήσεις τις δικές του ανάγκες. Αν είσαι κουρασμένος, εξαντλημένος ή νευριασμένος το παιδί δεν μπορεί να σε βοηθήσει. Προσπάθησε να οργανώσεις με τέτοιο τρόπο τις δουλειές σου ώστε να έχεις το χρόνο και τη διάθεση να παίξεις μαζί του. Αφιέρωσέ του ποιοτικό χρόνο. Δείχνε του αγάπη, άγγιζέ το, παίξε μαζί του. Αν δεν κουραστείς βοηθώντας το να παίξει δημιουργικά θα εκνευριστείς από την φασαρία και την αταξία του. Η αδιαφορία όπως και η υπερπροστασία των μεγάλων ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για τις αταξίες και την επιθετική συμπεριφορά των παιδιών.

Δε με νοιάζει τι κάνουν τα άλλα παιδάκια εσύ θα είσαι στην αγκαλίτσα μου.

Άστο να ζήσει, να είναι ο εαυτός του, να πειραματιστεί. Όταν βγάλεις το παιδί βόλτα σε ένα χώρο για παιχνίδι επέτρεψέ του να κινηθεί ελεύθερα και να αυτενεργήσει. Αν δεν κινδυνέψει δεν θα μάθει. Εξήγησε στο παιδί ότι είναι καλό να απομακρύνεται από κοντά σου και ότι είναι αναπόφευκτο να πέφτει ή να χτυπά ή να συγκρούεται με τα άλλα παιδάκια. Πρόσεχε το από απόσταση και μην επεμβαίνεις συνέχεια για να το προστατεύεις από τους επικείμενους κινδύνους. Το παιδί που αναγκαστικά κάθεται ήσυχα δεν ωφελείται και δεν ωριμάζει. Παρότρυνέ το να ασχολείται όσο περισσότερο γίνεται με δημιουργικές δραστηριότητες.

Δεν πειράζει ας’ το να το χαλάσει.

Το παιδί χρειάζεται σταθερά όρια. Όπως του βάζεις όρια για να διαφυλάξεις τη σωματική του ακεραιότητα το παιδί χρειάζεται όρια στη συμπεριφορά για να μπορέσει να προσαρμοσθεί στην κοινωνική ζωή. Αν δεν μάθει να συντονίζεται στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος θα έχει πάντοτε στη μετέπειτα ζωή του δυσκολίες προσαρμογής. Χρειάζεται σταθερότητα στα όρια αρκεί η επιβολή των κανόνων να μη φθείρει τη σχέση αγάπης μέσα από συνεχείς συγκρούσεις.

Μου έτυχε δουλειά ρε παιδάκι μου δε μπορώ.

Να είσαι συνεπής με τις υποσχέσεις σου. Το παιδί έχει μεγάλη ανάγκη να διαπιστώνει ότι υπάρχει μια τάξη στο περιβάλλον του και ότι μπορεί να εμπιστεύεται τους άλλους. Αν δεν τηρείς το λόγο σου το παιδί ζει σε ένα άτακτο περιβάλλον που δεν μπορεί να εμπιστευτεί. Δημιουργούνται μέσα του αισθήματα ανασφάλειας και επιπλέον μαθαίνει να είναι το ίδιο ανεύθυνο.

Γιαννάκη ο μπαμπάς με απατάει με τη Νονά.

Μην φορτώνεις το παιδί με τα δικά σου προβλήματα. Το παιδί δεν είναι φίλος σου παρά το ότι είναι σημαντικό να έχεις φιλικές σχέσεις μαζί του. Το παιδί δεν ωφελείται με το να μαθαίνει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζεις στις διαπροσωπικές σου σχέσεις και τις επαγγελματικές σου δραστηριότητες. Το κριτήριο για το αν είναι σωστό να πεις κάτι στο παιδί δεν είναι το να ξελαφρώσεις εξωτερικεύοντας αυτό που συμβαίνει μέσα σου αλλά το να ωφεληθεί το παιδί από την επικοινωνία σας.

Όχι έτσι ρε βλάκα…κοίτα πως το κάνει το κοριτσάκι.

Μη ξεχνάς ότι δεν θα σου άρεσε να συγκρίνουν τις επιδόσεις σου με τις επιδόσεις των άλλων και μάλιστα για να σου υπογραμμίσουν ότι δεν τα καταφέρνεις όσο οι άλλοι. Το παιδί δεν θα βελτιώσει τη συμπεριφορά του μέσα από την σύγκριση, απλά θα μειώσει την εμπιστοσύνη που έχει στον εαυτό του. Μη ξεχνάς ότι κάθε άνθρωπος έχει τα δικά του χαρίσματα και αξιοποιεί τις δυνατότητές του στο βαθμό που μπορεί. Αντί να συγκρίνω το παιδί μου με άλλα παιδιά είναι προτιμότερο να ενισχύω κάθε φορά αυτό που μπορεί να πετύχει. Στηρίζω τις προσπάθειες του παιδιού χωρίς να περιμένω να ικανοποιήσει τις προσδοκίες μου.

Μου τη δίνει να το βγάζω βόλτα.

Φρόντισε να παίζει πολύ κάθε μέρα. Δώσε ραντεβού με γονείς που έχουν παιδιά στην ίδια ηλικία με το δικό σου ώστε να συναντηθείτε για να παίξουν. Μην τρέχεις συνεχώς πίσω από το παιδί για να το προσέχεις. Η υπερπροστατευτική σου διάθεση σε κουράζει περισσότερο από τις αταξίες του παιδιού. Πήγαινε το παιδί να παίξει σε χώρους που του παρέχουν κάποια στοιχειώδη ασφάλεια και είναι ειδικά διαμορφωμένοι για παιχνίδι. Αν πας με το παιδί σε κάποιο χώρο που αρέσει μόνο σ’ εσένα το πιθανότερο είναι να περάσεις άσχημα. Αν το παιδί δεν μπορέσει να βρει κάποια ενδιαφέρουσα απασχόληση θα σε βασανίσει με τη γκρίνια και τις αταξίες του.

Ρίξ’ του για να μάθει.

Το ξύλο δεν βγήκε από τον παράδεισο. Το ξύλο εκφράζει τη δική μας κόλαση. Συνήθως δεν χτυπάμε για να παιδαγωγήσουμε αλλά για να εκφράσουμε την αναστάτωση και το θυμό μας. Κανείς δεν γίνεται καλύτερος με τη βία. Το ξύλο δεν εμπνέει σεβασμό αλλά φόβο. Ακόμη και όταν είναι αποτελεσματικό έχει πολλές παρενέργειες. Τραυματίζει την αυτοπεποίθηση, διαταράσσει τις προσωπικές σχέσεις, διδάσκει τη βία και όχι τον αυτοέλεγχο. Όταν χτυπήσεις το παιδί προσπάθησε να αποδεχτείς ειρηνικά το λάθος σου. Συγχώρεσε τον εαυτό σου και προσπάθησε να βρεις τρόπους εκφόρτισης και χαλάρωσης. Αν σου έχει γίνει συνήθεια να χτυπάς το παιδί σου και νοιώθεις να μην ελέγχεις τα νεύρα σου αυτό σημαίνει ότι πρέπει να γίνουν βαθύτερες αλλαγές στις συνθήκες διαβίωσής σου.
Δεν είμαι σωστή μάνα (πατέρας).
Πως είναι δυνατόν να φέρομαι με τόσο άσκημο τρόπο στο παιδί μου ενώ το αγαπώ τόσο πολύ;
Αν συμπεριφέρεσαι με άσχημο τρόπο στο παιδί και δεν μπορείς να συγκρατήσεις τα νεύρα σου. Αν του μιλάς άσχημα, είσαι συνεχώς εκνευρισμένος και έχεις βίαιες εκρήξεις θυμού μη προσπαθείς να αλλάξεις με το ζόρι τη συμπεριφορά σου. Η προσπάθειες σου να συγκρατηθείς θα αποτύχουν και νοιώσεις περισσότερες ενοχές. Για να μην θυμώνεις πρέπει να μπορείς να διαμορφώσεις μια πιο όμορφη καθημερινότητα. Αντί να κατηγορείς τον εαυτό σου χρειάζεται να προσπαθήσεις να αλλάξεις τον τρόπο της ζωής σου. Ίσως χρειάζεται να ξεκουράζεσαι περισσότερο, να βρεις ελεύθερο χρόνο, να βελτιώσεις την επικοινωνία με τον (την) σύζυγο ή να αναζητήσεις νόημα ζωής σε δημιουργικές δραστηριότητες έξω από το σπίτι. Οι ατομικές μας προσπάθειες δεν μπορούν να φέρουν αποτέλεσμα κάτω από δυσβάσταχτες συνθήκες. Όταν δεν είμαστε ευχαριστημένοι από τη ζωή μας είναι δύσκολο να εφαρμόζουμε τους σωστούς κανόνες της παιδαγωγικής που θα θέλαμε.

Βάλτου πιπέρι στο στόμα.

Το παιδί βρίζει για να προκαλέσει το ενδιαφέρον σου ή γιατί έμαθε να εκφράζει με άσχημες λέξεις τα αρνητικά του αισθήματα. Προσπάθησε να διατηρήσεις την ψυχραιμία σου. Αν κάποτε γέλασες με τη βρισιά που είπε τώρα δεν ωφελεί να θυμώνεις. Μάθε του να χρησιμοποιεί εναλλακτικές λέξεις με ουδέτερο φορτίο ως βρισιές. (π.χ. το λαγό σου, πίσω Κίτσο). Οι βρισιές δεν βλάπτουν τόσο το παιδί όσο οι συνεχείς και έντονες επιπλήξεις.

Όλο ψέματα λες.

Όταν είναι πολύ μικρό δεν λέει ψέματα με τον τρόπο που το κάνει κάποιος μεγάλος απλά καλλιεργεί τη φαντασία του. Το μικρό παιδί δεν έχει την πρόθεση να αποκρύψει την αλήθεια για να εξαπατήσει τους άλλους. Απλά δυσκολεύεται ακόμη να διαχωρίσει το φανταστικό από το πραγματικό. Έτσι συχνά δεν λέει τα πράγματα έτσι όπως είναι αλλά έτσι όπως θα ήθελε να είναι ή όπως θα φοβόταν ότι θα μπορούσε να είναι. Εξήγησέ του ευγενικά ότι όταν λέει “ψέματα” οι άλλοι δεν θα το πιστεύουν ακόμη και όταν λέει αλήθεια και δεν θα το εμπιστεύονται. Επιβράβευσέ το όταν λέει την αλήθεια και μην δίνεις προσοχή και ενδιαφέρον στα ψέματα.

Φύγε θα το χαλάσεις. Άσε να το φτιάξω εγώ.

Μη ζητάς από το παιδί να κάνει τα πράγματα όπως εσύ. Χρειάζονται πολλές δοκιμές και πολλά λάθη για να μάθει το παιδί να κάνει κάτι σωστά. Επιβράβευσε την προσπάθεια του παιδιού ακόμα και όταν αποτυγχάνει. Απόφευγε να του λες μη, σταμάτα, όχι, δεν μπορείς, δεν ξέρεις. Ενίσχυσε τις πρωτοβουλίες του. Είναι προτιμότερο να κάνει κάτι με λάθος τρόπο παρά να μην τολμά να δοκιμάσει τις ικανότητές του. Ενώ είναι πιο εύκολο και πιο ασφαλές να κάνεις κάτι από μόνο σου είναι προτιμότερο να ζητήσεις από το παιδί να σε βοηθήσει για να μπορέσεις να το ενισχύσεις.

Δεν είναι καταπληκτικό το καινούργιο μας μωράκι;

Ένα νέο μωρό στην οικογένεια είναι πάντα μια απειλή για το μεγαλύτερο παιδί διότι το εκθρονίζει και γίνεται αυτό το κέντρο της προσοχής των μεγάλων. Σε όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχουμε όλο τον απαραίτητο χρόνο για να καλλιεργήσουμε στο μεγαλύτερο παιδί αισθήματα αγάπης και συμπάθειας για το μωρό που πρόκειται να γεννηθεί. Μετά τη γέννηση του μωρού είναι καλύτερα να αποφεύγουμε τα πολλά καλά λόγια για το μικρό μπροστά στο μεγάλο. Είναι σημαντικό να υπογραμμίζουμε συχνά την αγάπη και την εκτίμησή μας στο μεγαλύτερο παιδί και να το παροτρύνουμε ευγενικά να συμβάλλει ενεργά στην φροντίδα του μωρού. Τέλος θα μας βοηθήσει να έχουμε πάντοτε υπόψη μας ότι το μεγαλύτερο παιδί είναι μεν μεγαλύτερο αλλά δεν προϋποθέτει την ωριμότητα του ενήλικα συνεπώς δεν έχει αυτό την ευθύνη για κάθε σύγκρουση ή αταξία που αφορά και στα δύο παιδιά.

Σταμάτα να χτυπιέσαι.

Μην το αφήνεις να χτυπιέται δείχνοντας αδιαφορία. Μην το δέρνεις. Μην του κάνεις το χατίρι. Μη ζητάς τη λύση μέσα από επίμονο διάλογο. Μείνε ήρεμος, πάρε το αγκαλιά, πήγαινε το σε ένα ήσυχο μέρος και με αγάπη εξήγησέ του ότι μόλις νιώσει καλύτερα μπορεί να σηκωθεί. Προσπάθησε να καταλάβεις τι έγινε. Εξήγησέ του αργότερα ότι αυτός δεν ήταν ο καλύτερος τρόπος για να διαμαρτύρεται και πως αν επαναληφθεί θα έχει συνέπειες.

Που έχεις το μυαλό σου;

Το παιδί δεν μπορεί να είναι προσεκτικό όποτε εμείς θέλουμε και στο βαθμό που το θέλουμε. Όταν το αναγκάζουμε να κάνει πράγματα που δεν το ενδιαφέρουν είναι φυσικό να μη προσέχει και να αφαιρείται. Συχνά αυτό που είναι σημαντικό για το παιδί είναι ασήμαντο για τους μεγάλους και αυτό που είναι σημαντικό για τους μεγάλους είναι ασήμαντο για το παιδί.

Σταμάτα τα κλάματα.

Είναι φυσικό ένα μικρό παιδί να χρησιμοποιεί το κλάμα σαν όπλο για να πετύχει το στόχο του. Επέτρεψε στο παιδί να κλάψει όσο θέλει. Μην επιμένεις να σταματήσει αμέσως το κλάμα του. Βεβαίωσε το παιδί ότι το αγαπάς. Εξήγησέ του με σαφήνεια ότι δεν πρόκειται να γίνει αυτό που θέλει. Προσπάθησε να του αποσπάσεις την προσοχή με κάτι άλλο που το ενδιαφέρει. Θύμισέ του ότι ενώ είναι αλήθεια ότι το αγαπάς δεν πρόκειται να υποχωρήσεις.

Κάτσε σε ένα μέρος επιτέλους.

Ένα άτακτο παιδί είναι εξίσου καλό με ένα ήσυχο παιδί. Μερικά φυσιολογικά παιδιά αισθάνονται την ανάγκη να είναι συνεχώς σε κίνηση. Δεν επιλέγουν επίτηδες αυτή τη συμπεριφορά αλλά συγκεκριμένες νευρο-ορμονικές λειτουργίες του σώματος σε συνδυασμό με καταπιεστικές συνθήκες του περιβάλλοντος τα εξωθούν στην υπερκινητικότητα. Τα παιδιά αυτά που διαθέτουν περισσή ενεργητικότητα χρειάζονται κατάλληλο χώρο και άφθονο χρόνο για να εκτονωθούν. Είναι μάταιο και ανώφελο να απαιτούμαι από ένα παιδί γεμάτο ζωτικότητα να παραμένει ήσυχο μέσα στο διαμέρισμα. Ενώ συνήθως πιστεύουμε ότι μια έως δύο ώρες παιχνίδι σε ανοιχτό χώρο είναι αρκετό για το παιδί στην πραγματικότητα μια έως δύο ώρες μέσα στο διαμέρισμα, ιδιαίτερα όταν ο καιρός είναι καλός, είναι ήδη πολύ για το παιδί. Το φυσικό περιβάλλον για τον άνθρωπο είναι η φύση και όχι οι στενοί χώροι των διαμερισμάτων.

10 υπερτροφές που θωρακίζουν τον οργανισμό των παιδιών

Είναι σημαντικό για τα παιδιά να χτίζουν έναν υγιή οργανισμό από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής τους. Ωστόσο ορισμένα διατροφικά στοιχεία συμβάλουν περισσότερο στην ανάπτυξη και ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού τους.
Πρόκειται για ορισμένες «σούπερ-τροφές» οι οποίες περιέχουν όλες τις απαραίτητες βιταμίνες που χρειάζονται τα παιδιά για να μεγαλώσουν σωστά. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα mothersblog.gr, οι τροφές αυτές είναι:

• Η κολοκύθα. Είναι ιδανική για τις σούπες λαχανικών και κρεατικών, ενώ είναι πλούσια σε μαγνήσιο, κάλιο και βιταμίνες.
• Φακές. Αν κι είναι δύσκολο φαγητό για ένα μωρό, εσείς μπορείτε να τις μαγειρέψετε με ρύζι ή διάφορα λαχανικά.
• Σπανάκι. Είναι πλούσιο σε σίδηρο και αντιοξειδωτικά και μπορείτε να το προσθέσετε στις σούπες που μαγειρεύετε για το παιδί σας.
• Μπρόκολο. Βράστε το και προσθέστε το στον πουρέ του ή στις σούπες του.
• Μύρτιλλα. Μπορείτε να τα μαγειρέψετε μαζί με την σούπα του ή να τα πολτοποιήσετε στο γιαούρτι του.
• Αβοκάντο. Η σύνθεσή του έχει πολλά κοινά με αυτήν του μητρικού γάλακτος. Μπορείτε να το βάλετε μέσα στις φρουτόκρεμες αλλά και μόνο του πάνω σε ψωμί.
• Γλυκοπατάτα. Είναι από τις πιο αγαπημένες γεύσεις των μικρών παιδιών. Ψήστε τις για περίπου 40 λεπτά κι είναι έτοιμες για φάγωμα!
• Λιναρόσπορος. Μπορείτε να τον βάλετε μαζί με τα δημητριακά του.
• Σολομός. Πρόκειται για μία εξαιρετική τροφή καθώς βοηθά στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και της καρδιάς.
• Μάνγκο. Περιέχει μεγάλη ποσότητα βιταμίνης C, ενώ διατηρεί τα δόντια και τα ούλα υγιή.

Τα κατοικίδια στη ζωή των παιδιών.

Κατοικίδια και η σημασία τους για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.Πόσο σημαντικά είναι για την συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.

Όλοι μας έχουμε δει μικρά παιδιά να τρέχουν να πιάσουν περιστέρια σε μία πλατεία, να αγκαλιάζουν ένα σκυλάκι, να κρατούν σφιχτά ένα γατάκι, να παρατηρούν μία χελώνα σε ένα πάρκο. Τα παιδιά αγαπούν ιδιαιτέρως τα ζώα και παρότι έχουν εντελώς διαφορετικές γλώσσες, μεταξύ τους επικοινωνούν θαυμάσια. ‘Ενα ζωάκι είναι ένας εξαιρετικά υπομονετικός ακροατής, ένας συμπαίκτης με ιδιαίτερα ευχάριστα γνωρίσματα: δεν κρίνει, δεν διακόπτει, δεν παρεμβαίνει σε καμία ιστορία που ένα παιδί του αφηγείται, δείχνει πάντα κατανόηση σε κακούς βαθμούς, σε μία στεναχώρια, σε μία δύσκολη στιγμή του παιδιού. Το προστατεύει, το συντροφεύει και συμμαχεί σιωπηλά με αυτό. Είναι ένας σπουδαίος σύμμαχος στην ανάπτυξη της συναισθηματικής νοημοσύνης του παιδιού, που δεν θα το προδώσει ποτέ!
Τα κίνητρα των παιδιών για την απόκτηση ενός κατοικίδιου είναι η συντροφιά στην καθημερινότητα και το παιχνίδι. Η συντροφιά του, θα οδηγήσει το παιδί σε σπουδαίες ανακαλύψεις και συνειδητοποιήσεις, ενώ η συμβίωση μαζί του θα το ωφελήσει, σε κοινωνικό και συναισθηματικό επίπεδο.
Η επιστήμη έχει εμπεριστατωμένα εξετάσει τα πολλαπλά οφέλη των κατοικίδιων στην υγεία, την ψυχική ανάπτυξη και την ευεξία των παιδιών.
Οι μελέτες δείχνουν ότι τα ζώα μπορούν να λειτουργήσουν ως προστασία από στρεσογόνους παράγοντες, μετριάζοντας το αίσθημα της δυσφορίας που προκαλούν οι αγχωτικές εμπειρίες, μειώνοντας την αίσθηση του σωματικού και συναισθηματικού πόνου, ενώ η κατοχή ενός σκύλου, ειδικότερα, μπορεί να προάγει έναν πιο υγιεινό και περισσότερο δραστήριο τρόπο ζωής.

Κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη

Τα κατοικίδια παρέχουν στα παιδιά συναισθηματική υποστήριξη και ένα αίσθημα ασφάλειας. Σε σχετική μελέτη βρέθηκε ότι νήπια και βρέφη που μεγαλώνουν με ένα ζώο συντροφιάς, τείνουν να μην πιπιλούν τον αντίχειρά τους (κλασσικό παράδειγμα συναισθηματικής ανασφάλειας), καθώς τρέφουν γνωστικά τον εγκέφαλο τους από την επικοινωνία με το ζωάκι που υπάρχει στο σπίτι, όταν οι γονείς είναι απασχολημένοι .
Το κατοικίδιο μπορεί να ενδυναμώσει ουσιαστικά την κοινωνικότητα ακόμα και των πιο «δειλών» μικρών παιδιών. Μέσα στο σπίτι, το κατοικίδιο δεν συμμορφώνει το παιδί, αλλά το αποδέχεται και το αγαπά, με αποτέλεσμα το παιδί να θεμελιώνει καλύτερη εικόνα εαυτού. Έξω από το σπίτι, ένα παιδάκι που κάνει βόλτα με το κατοικίδιο του, γίνεται εύκολα πόλος έλξης από άλλα παιδιά που θα πλησιάσουν να το χαϊδέψουν ή να παίξουν μαζί του, ενδυναμώνοντας την κοινωνική εικόνα και αυτοεκτίμηση του παιδιού.
Η φροντίδα των σωματικών αναγκών του κατοικίδιου από το παιδί, με υποχρεώσεις που ταιριάζουν στην ηλικία του (π.χ. να γεμίζει το μπολ του κατοικίδιου με νερό, να το χτενίζει, να το κάνει μπάνιο ή να το πηγαίνει βόλτα με επιτήρηση), ενισχύει την κοινωνική ευθύνη αλλά και την αυτοεκτίμηση από την ικανοποίηση που παίρνει ως φροντιστής του κατοικίδιου του, με αποτέλεσμα να μεγαλώνει με τις αξίες της υπευθυνότητας και της εμπιστοσύνης από την επιτυχή ανάληψη ευθυνών και αρμοδιοτήτων, αναλόγων της ηλικίας του.
Εκτός από τις σωματικές ανάγκες του ζώου, τα παιδιά μαθαίνουν να φροντίζουν και τις συναισθηματικές ανάγκες του μικρού τους φίλου (π.χ. όταν είναι κουρασμένο και δεν θέλει να παίξει ή ακόμα όταν φοβάται στην επίσκεψη στον κτηνίατρο). Με τον τρόπο αυτό διδάσκονται για τα συναισθήματα των άλλων και τα για δικά τους, μέσα από την αλληλεπίδραση. Ένα βασικό χαρακτηριστικό της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι η «ενσυναίσθηση», η ικανότητα δηλαδή ενός προσώπου να αντιλαμβάνεται και να κατανοεί τα συναισθήματα του άλλου. Η ενσυναίσθηση βοηθά το παιδί στην αυτορρύθμιση και την οριοθέτηση της συμπεριφοράς του αναγνωρίζοντας και σεβόμενο τις ανάγκες του άλλου. Με τη βοήθεια των γονέων, ένα κατοικίδιο μπορεί να προσφέρει μια εξαιρετική ευκαιρία για την ανάπτυξη της έννοιας της «ενσυναίσθησης».
Τα ευρήματα αναπτυξιακών ερευνών καταδεικνύουν ότι η ποιότητα της σχέσης που υπάρχει ανάμεσα σε παιδιά και τα κατοικίδια τους, τα βοηθά να βιώσουν μεγαλύτερο δέσιμο σε όλη την γκάμα των σχέσεών τους, ως ενήλικες. Από άλλη έρευνα προέκυψε πως νεαροί ενήλικες που είχαν κατοικίδιο ως παιδιά, ενδιαφερόταν και συμμετείχαν περισσότερο στα κοινά, με τη μορφή προσφοράς εθελοντικών υπηρεσιών στις κοινότητές τους, βοηθούσαν περισσότερο φίλους και συγγενείς και ανέπτυσσαν ηγετικές συμπεριφορές, συγκριτικά με όσους δεν είχαν αναλάβει τη φροντίδα κάποιου κατοικίδιου.
Όσο πιο ενεργή ήταν μάλιστα, η συμμετοχή τους ως παιδιά στη φροντίδα ενός ζώου, τόσο εντονότερη ήταν και η αλληλεπίδρασή τους με άλλα μέλη του κοινωνικού συνόλου.

Γνωστική ανάπτυξη

Τα παιδιά μαθαίνουν να παρατηρούν, να αντιλαμβάνονται και να ανταποκρίνονται κατάλληλα στη μη λεκτική συμπεριφορά των κατοικίδιων ζώων, ενισχύοντας την επικοινωνία τους σε όλες τις μελλοντικές διαπροσωπικές τους σχέσεις. Σύμφωνα με πολλές ψυχολογικές θεωρίες, η βιωματική μέθοδος γνώσης, (εμπειρική γνώση), ενισχύει ουσιαστικά το πρόσωπο στο να αντιμετωπίσει τη ζωή περισσότερο ρεαλιστικά και να αντεπεξέλθει σε τυχόν δυσκολίες και απώλειες στον κύκλο της δικής του ζωής.
Μέσω της παρατήρησης, θα κατανοήσει τις αναλογίες της ανθρώπινης ζωής και της ζωής των ζώων αποκτώντας μια καλύτερη επαφή με τη δική του φύση και τις υπαρξιακές της διαστάσεις, θα ενδιαφερθεί για τον φυσικό κύκλο ζωής και να θελήσει να αναζητήσει περισσότερες πληροφορίες γύρω από θέματα της αναπαραγωγής, της γέννησης, της ασθένειας, του θανάτου.
Η επαφή, επίσης, με το παιδί σε καθημερινές δραστηριότητες όπως το παιχνίδι, ενισχύει τις εγκεφαλικές συνάψεις που συνδέουν τη γνώση με το συναίσθημα. Για παράδειγμα η κατασκευή ενός σπιτιού για το ζωάκι ή το παιχνίδι μαζί του, βάζει σε διαδικασία το παιδί να χρησιμοποιήσει συγχρόνως τη φαντασία και την επινοητικότητα του, επιτυγχάνοντας ένα σκοπό. Η γνωστική διαδικασία με τη μορφή εκτιμήσεων, σκέψεων και δράσεων, παίζουν σημαντικό ρόλο στον καθορισμό και πρόκληση των συναισθημάτων.
Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι η συμβίωση με ένα κατοικίδιο ζώο βοηθά ένα παιδί να καλλιεργήσει τις αξίες της οικολογικής συνείδησης, της ηθικής ευθύνης του αλτρουισμού, της κοινωνικής αξίας, της ενσυναίσθησης. Σε αυτή την προσπάθεια, οι γονείς έχουν έναν ενεργό και πολύ σημαντικό ρόλο, καθώς η επιλογή του ζώου, η επιτήρηση της διάδρασης μαζί του, οι συνθήκες διαμονής και διαβίωσής του, η συμφωνία στη συμμετοχή των παιδιών στην καθημερινή φροντίδα του ζώου είναι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν, πριν την απόφαση για την απόκτηση ενός ζώου συντροφιάς στο σπίτι.

Θέματα που χρήζουν Προσοχής

Σε περίπτωση που υπάρξουν προβλήματα συμπεριφοράς, από το κατοικίδιο σας ,συνιστούμε τη συζήτηση και τη συνεργασία με έναν καλό εκπαιδευτή, ο οποίος θα μπορέσει να εξηγήσει τι προκαλεί τη δύσκολη συμπεριφορά του ζώου και να προτείνει λύσεις, για πως μπορείτε να χειριστείτε τη συμπεριφορά και να καλύψτε τις ανάγκες του κατοικίδιου. Πολύ συχνά, η έλλειψη βόλτας, ο περιορισμός του κατοικίδιου σε μικρούς χώρους μακριά από την οικογένεια, στρεσάρουν τα κατοικίδια και δημιουργούν αλλαγές στη συμπεριφορά. Ας θυμόμαστε, ότι το κατοικίδιο είναι ένα ακόμη μέλος της οικογένειας μας που του αξίζει η φροντίδα κι ο σεβασμός, ώστε να μας αντιμετωπίζει κι αυτό με τον ίδιο τρόπο.
Σε περίπτωση που υπάρξουν προβλήματα συμπεριφοράς, από τα παιδιά προς τα ζώα, συνιστούμε τη συζήτηση και τη συνεργασία με έναν παιδοψυχολόγο. Η παιδική βία απέναντι στα ζώα ενδέχεται να προμηνύει ενήλικη επιθετικότητα και εγκληματικότητα. Η παιδική εγκληματικότητα κατά των ζώων αποτελεί πιθανό δείκτη του πως θα εξελιχθεί το παιδί αργότερα ως ενήλικας. Μαθαίνοντας από νωρίς στο παιδί το σεβασμό και την αγάπη προς τα ζώα, του προσφέρουμε ένα πολύτιμο εφόδιο για έναν κοινωνικώς αποδεκτό και σωστό τρόπο συμπεριφοράς ενάντια στην έννοια της βίας.

Τα βρώμικα παιδιά είναι τα πιο υγιή !!

Να και κάτι που οι περισσότεροι γονείς θα το πιστέψετε με δυσκολία: νέα έρευνα έδειξε ότι είναι δυνατόν να υπάρχουν παιδιά που είναι πάρα πολύ καθαρά. Ναι, καλά διαβάσατε. Αυτό συμβαίνει λόγω όλων αυτών των κρεμοσάπουνων, των απολυμαντικών υγρών για τα χέρια και τα μαντηλάκια τα οποία αποτρέπουν σε ένα βαθμό την έκθεση των παιδιών στα μικρόβια, που όμως είναι αναγκαία για να ισχυροποιηθεί το ανοσοποιητικό τους σύστημα.
Σύμφωνα με μία νέα έρευνα, η αυξημένη έκθεση στα μικρόβια βοηθάει την ανάπτυξη του ανοσοποιητικού και με αυτόν τον τρόπο αποφεύγονται στο μέλλον αλλεργίες και άλλες ασθένειες που συνδέονται με το ανοσοποιητικό, όπως κολίτιδα και άσθμα.
Ερευνητές στο Bringham and Women’s Νοσοκομείο στη Βοστώνη διεξήγαγαν την έρευνα και δημοσίευσαν τα αποτελέσματά της στο τεύχος Μαρτίου στο περιοδικό Science. Εφαρμόζοντας την “υπόθεση της υγιεινής,” η ερευνητική ομάδα έδειξε ότι η έλλειψη έκθεσης σε μικρόβια κατά τη διάρκεια της μικρής παιδικής ηλικίας αυξάνει την ευαισθησία τους σε ορισμένες ασθένειες, επειδή η μειωμένη έκθεση σε αυτά (μικρόβια) καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματός τους.
Η έρευνα δεν αποδεικνύει μόνο αυτή τη θέση, αλλά επεξηγεί και τους τρόπους και την όλη διαδικασία. Ωστόσο, οι ερευνητές σημειώνουν πως η εργασία τους βασίστηκε στη μελέτη ποντικιών και όχι ανθρώπων. Παρόλο αυτά, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι χρειάζεται να τεθεί σε ενεργοποίηση το ανοσοποιητικό σύστημα με την εισαγωγή μικροβίων ώστε αυτό να αναπτυχθεί επαρκώς.
Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τους Dr. Richard Blumberg, διευθυντή στο νοσοκομείο στην Γαστρεντερολογική, Ηπατολογική και Ενδοσκοπική Κλινική και Dr. Dennis Kasper διευθυντή του εργαστηρίου μελέτησαν την ανάπτυξη ποντικιών μέσα σε ένα αποστειρωμένο περιβάλλον χωρίς την έκθεσή τους σε μικρόβια καθώς και μίας άλλης ομάδας ποντικών που βρισκόντουσαν σε κανονικές εργαστηριακές συνθήκες.
Τα ποντίκια μεγάλωναν με σκοπό να αναπτύξουν άσθμα και κάποια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Και στις δύο περιπτώσεις σκοπός ήταν η σύγκριση των ανοσοποιητικών συστημάτων των δύο ομάδων των ποντικιών. Η ομάδα ανακάλυψε ότι τα ποντίκια που ζούσαν μέσα στο αποστειρωμένο περιβάλλον είχε σε μεγαλύτερο βαθμό αναλλοίωτα τα κύτταρα-“δολοφόνους” (Τ-κύτταρα) στους πνεύμονές τους και στα έντερά τους, και ότι είχαν περισσότερο έντονα συμπτώματα.
Επιπλέον, βρήκαν ότι όταν έφεραν σε επαφή την πρώτη ομάδα ποντικιών (αποστειρωμένων) μαζί με αυτή που δεν ζούσε σε ένα “καθαρό” χώρο,τα όχι και τόσο καθαρά ποντίκια δεν ανέπτυξαν μεγάλα επίπεδα από τα κύτταρα-“δολοφόνους” Τ. Επίσης δεν έδειξαν έντονα συμπτώματα σε σχέση με την ομάδα των ποντικιών που ήταν σε ένα πιο καθαρό περιβάλλον και τέλος ανακάλυψαν ότι τα ποντίκια του αποστειρωμένου περιβάλλοντος, αν ερχόντουσαν τις πρώτες εβδομάδες της ζωής τους σε επαφή με μικρόβια ανέπτυσσαν μακροπρόθεσμη προστασία εναντίον ασθενειών.
Αυτές οι μελέτες δείχνουν πόσο σημαντική σημασία έχει η σωστή έκθεση σε μικρόβια κατά τη διάρκεια των πρώτων σταδίων της ζωής, καθώς επίσης και η κατανόηση ενός πιθανού μηχανισμού που θα επιτρέπει σε επιστήμονες να έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν εκείνους τους μικροβιακούς παράγοντες που είναι σημαντικοί για την επιβολή μιας προστασίας ενάντια στις αλλεργίες και στα αυτοάνοσα νοσήματα που ενδεχομένως να παρουσιαστούν στη μετέπειτα ζωή.
Η “υπόθεση της υγιεινής”: η “υπόθεση της υγιεινής” εμφανίστηκε το 1989, όταν ένας ερευνητής, ο D.P. Strachen την δημοσίευσε στο British Medical Journal. Η θεωρία του αναφέρει τα εξής: η μείωση των μεταδιδόμενων ασθενειών της παιδικής ηλικίας εξαιτίας του εμβολιασμού και της αυξημένης χρήσης των αντιβιοτικών έχει οδηγήσει στην ολοένα αυξανόμενη παρουσία αλλεργικών παθήσεων.
Στο μεταξύ ο Strachen ανακάλυψε ότι υπήρχαν λιγότερα περιστατικά άσθματος και αλλεργιών σε πολυμελείς οικογένειες. Φαίνεται ότι σήμερα οι γονείς ανησυχούν πολύ περισσότερο για τις μικρο-μολύνσεις στα παιδιά τους, αναφέρει ο Ronald M. Ferdman, M.D., επίκουρος καθηγητής Κλινικής Παιδιατρικής στο Keck School of Medicine. “Κανείς δεν λέει ότι πρέπει να εκθέτετε το παιδί σας επίτηδες σε ασθένειες. Από την άλλη όμως δεν υπάρχει ανάγκη να κρατάτε το παιδί σας μέσα σε μία φούσκα.”
Αν και δεν υπάρχει κίνδυνος να εκτεθούν τα παιδιά σε ελονοσία ή κάποια άλλη τρομερή ασθένεια, οι γονείς φέρνουν τα πάνω κάτω αν το παιδί τους αρρωστήσει με κρύωμα. Και είναι εξαιτίας αυτής της παράνοιας που στην πραγματικότητα θα μπορούσε να κάνει τα παιδιά μας πιο επιρρεπή λόγω “ελλείψεων” στο ανοσοποιητικό τους σύστημα.

Ποιά είναι τα μυστικά των ξεκούραστων ανθρώπων;

Πόσες φορές έχετε πάει στο γραφείο και βλέπετε εκείνον τον ενοχλητικό συνάδελφο που είναι μέσα στο κέφι, φρέσκος από έναν απολαυστικό και ξεκούραστο ύπνο; Αντίθετα εσείς, ακόμα προσπαθείτε (ανεπιτυχώς συνήθως) να ανοίξετε και τα δύο σας μάτια, κρύβοντας παράλληλα τους μαύρους κύκλους που προδίδουν την κούρασή σας.
Μα τι κάνει τέλος πάντων και διατηρείται φρέσκος; Πόσες ώρες κοιμάται; Πώς καταφέρνει και χορταίνει τον ύπνο του; Αυτά και άλλα ερωτήματα ξεκαθαρίζονται παρακάτω, αποκαλύπτοντας τα μυστικά του…ξεκούραστου συναδέλφου.

Η πιο μεγάλη ώρα είναι…

Οι άνθρωποι συχνά βασανίζονται για την ώρα που θα κοιμηθούν, αλλά ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα για να πετύχετε έναν υγιή και ποιοτικό ύπνο, είναι να ακολουθείτε ένα πρόγραμμα που θα ορίζει την ώρα που θα ξυπνήσετε. Ένα σταθερό ξύπνημα καθορίζει τους κιρκαδικούς ρυθμούς σας, δηλαδή το εσωτερικό σας ρολόι, βοηθώντας σας να αισθάνεστε κουρασμένοι τη σωστή στιγμή το βράδυ.
Με απλά λόγια, πρέπει να ξυπνάτε την ίδια ώρα κάθε μέρα ανεξάρτητα από την ώρα που κοιμηθήκατε, συμπεριλαμβανομένου (δυστυχώς) και του Σαββατοκύριακου, προκειμένου να μη διαταράσσετε το εσωτερικό σας ρολόι.

Υπολογιστές και gadgets εκτός κρεβατοκάμαρας

Έχει υπολογιστεί ότι σχεδόν το 95% του πληθυσμού χρησιμοποιεί κάποιο είδος ηλεκτρονικής συσκευής μία ώρα πριν από το κρεβάτι και σύμφωνα με μια πρόσφατη δημοσκόπηση, το 63% των ιδιοκτητών smartphone μεταξύ των ηλικιών 18 έως 29 κοιμούνται «αγκαλιά» με το κινητό τηλέφωνο, smartphone ή το tablet τους.
Με τον τρόπο αυτό, όχι μόνο διαταράσσετε τον ύπνο σας, αλλά τηλεοράσεις, φορητοί υπολογιστές, tablets και smartphones εκπέμπουν φως που μπορεί να δώσει σήμα στον εγκέφαλο ότι είναι ακόμα… μέρα, άρα δεν είναι ώρα για ύπνο.
Η τεχνητή έκθεση στο φως μεταξύ του σούρουπου και της στιγμής που πάτε για ύπνο τη νύχτα καταστέλλει την απελευθέρωση της ορμόνης μελατονίνης, ενισχύει την επαγρύπνηση και μετατοπίζει τους κιρκαδικούς ρυθμούς σε μεταγενέστερη ώρα, γεγονός που δυσχεραίνει τη διαδικασία του ύπνου.

Ας πάρω έναν υπνάκο

Μία siesta το μεσημέρι (ή υπνάκος κατά το ελληνικότερο) βελτιστοποιεί την εγρήγορση, την παραγωγικότητα και τη δημιουργικότητα, ενώ παράλληλα μειώνει το στρες. Αν δεν καταφέρατε να απολαύσετε έναν ποιοτικό ύπνο το βράδυ, ο μεσημεριανός είναι ακριβώς ό, τι χρειάζεται το σώμα σας για να κάνει επανεκκίνηση.
Το ανώτατο όριο ενός μεσημεριανού ύπνου, σύμφωνα με τους ειδικούς είναι τα 30 λεπτά, ενώ η καλύτερη ώρα είναι συχνά μεταξύ 2 και 3 μ.μ.. Αντίθετα, ένας ύπνος αργά το απόγευμα ή νωρίς το βράδυ μπορεί να σας ξαγρυπνήσει και να έχετε χειρότερα αποτελέσματα. Βέβαια, ο μεσημεριανός ύπνος αποτελεί σχεδόν πολυτέλεια σήμερα, ειδικά για τους εργαζόμενους σε μεγάλα αστικά κέντρα.

Άσκηση για …προπόνηση

Ο καλός ύπνος δεν αφορά μόνο σε όσα συμβαίνουν όταν είστε ξαπλωμένοι αλλά και τι έχετε κάνει πριν φτάσετε στο κρεβάτι. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με τη σωματική δραστηριότητα συνήθως κοιμούνται καλύτερα από εκείνους που δεν το κάνουν.
Στην πραγματικότητα, σύμφωνα με το Αμερικάνικο Ίδρυμα Ύπνου, οι αθλούμενοι αναφέρουν καλύτερη ποιότητα ύπνου από τους συνομηλίκους τους που κάνουν καθιστική ζωή. Το ποσοστό μάλιστα ξεπερνά το 80% σε σύγκριση με το 56% των ατόμων που δήλωσαν ότι δεν κάνουν καμία δραστηριότητα. Ακόμη και μια μικρή κίνηση βοηθά: μάλιστα το 76% αυτών που ανέφεραν ότι έχουν αρκετά καλή ή πολύ καλή κατάσταση ύπνου, ανήκουν στην «ελαφρά» κατηγορία, σε αυτή δηλαδή που απλά σηκώθηκαν από τον καναπέ τους και έστω έκαναν κάτι μέσα στο σπίτι (π.χ καθάρισμα).

Σκέφτομαι τον ύπνο πριν από τον… ύπνο

Τελικά και ο ύπνος θέλει την προθέρμανσή του. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι περίπου μια ώρα πριν ξαπλώσετε στο κρεβάτι, είναι σημαντικό να προετοιμάσετε το σώμα σας για να κοιμηθεί, απενεργοποιώντας τις ηλεκτρονικές συσκευές και ανταλλάσσοντας αυτή τη δραστηριότητα με μία πιο χαλαρωτική, όπως είναι το διάβασμα ενός βιβλίου ή κάνοντας ένα μπάνιο. Τελικά, μια τακτική νυχτερινή ρουτίνα μπορεί να στείλει αυτόματα τα σήματα στο σώμα σας ότι είναι ώρα για ύπνο.

Σωστό φαγητό στο σωστό χρόνο

Μέχρι τώρα, όλοι ξέρατε ότι αντί για κανονικό καφέ, καλό θα ήταν να πίνετε ντεκαφεϊνέ το απόγευμα για να μην διαταράξει η καφεΐνη τον ύπνο σας. Ωστόσο, αυτό είναι ένα μόνο μέρος από το σύνολο του διατροφικού προγράμματος που πρέπει να ακολουθείτε.
Για να μην ξαγρυπνήσετε λοιπόν, αποφύγετε τη σοκολάτα, μια μεγάλη μπριζόλα ή ακόμα και τα πικάντικα τρόφιμα. Συν τοις άλλοις, καταναλώνοντας ένα μεγάλο γεύμα αργά το βράδυ μπορεί να τονώσετε το μεταβολισμό σας και να ταράξετε τον οργανισμό σας. Με απλά λόγια, να ξυπνήσετε τον μεταβολισμό σας ενώ εσείς θέλετε να κοιμηθείτε.
Επίσης, ένας βασικός εχθρός του ύπνου είναι το αλκοόλ. Ενώ το ποτό μπορεί να σας βοηθήσει να αποκοιμηθείτε αρχικά, οι ερευνητές επιμένουν ότι το αλκοόλ έχει συνδεθεί με διαταραγμένο ύπνο αργά το βράδυ.

Απλά respect

Οι ξεκούραστοι άνθρωποι δε δυσανασχετούν με τον ύπνο, αλλά αντίθετα τον σέβονται. Απλά σκεφτείτε το εξής: η στέρηση ύπνου έχει συνδεθεί με μια ολόκληρη σειρά από σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως η αύξηση του κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου, η παχυσαρκία και η απώλεια μνήμης.

…αλλά δεν θα πάθω και εμμονή

Από την άλλη πλευρά, το άγχος και η ανησυχία είναι βασικοί εχθροί του ύπνου. Όταν λοιπόν είστε ξύπνιοι ενώ θέλετε να κοιμηθείτε, εκνευρίζεστε. Αυτό προκαλεί ακόμη περισσότερο άγχος με αποτέλεσμα να ενεργοποιείται ένας φαύλος κύκλος, όπου το άγχος φέρνει αϋπνία, η αϋπνία εκνευρισμό και ο εκνευρισμός άγχος και όλα αυτά ξανά από την αρχή.
Στην περίπτωση λοιπόν, που έχετε μία νύχτα κακού ύπνου, αντί να ανησυχείτε για αυτό, σηκωθείτε από το κρεβάτι και κάντε κάτι χαλαρωτικό μέχρι να νιώσετε κουρασμένοι.

Ενδοσχολική βία

Η ενδοσχολική βία παρατηρείται όλο και περισσότερο να πλήττει παιδιά και εφήβους στις σύγχρονες κοινωνίες με σοβαρές επιπτώσεις για την ψυχοκοινωνική τους εξέλιξη και τη διαδικασία της μάθησης. Ο εκφοβισμός – θυματοποίηση και συμπεριφορές παραβατικότητας αποτελούν μορφές ενδοσχολικής βίας. Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν εκτίθεται επανειλημμένα και για αρκετό χρονικό διάστημα σε αρνητικές πράξεις άλλου ή άλλων μαθητών.

Οι αρνητικές αυτές πράξεις μπορεί να πάρουν τις εξής διαστάσεις:

τη λεκτική βία όπως πειράγματα, απειλές, φραστικές επιθέσεις, προσβολές

τη σωματική βία όπως χειρονομίες, σπρωξίματα, ξυλοδαρμοί

την κοινωνική απομόνωση, δηλαδή τον εσκεμμένο αποκλεισμό του μαθητή – στόχου από τις ομαδικές δραστηριότητες

τις βίαιες επιθέσεις εναντίον αντικειμένων, δικαιωμάτων και περιουσίες άλλων

τη θυματοποίηση λόγω καταγωγής ή θρησκείας

Έρευνες σε διεθνές επίπεδο έχουν δείξει ότι περίπου το 15% των μαθητών έχουν βιώσει συμπεριφορές εκφοβισμού και βίας οι οποίες παρατηρούνται συχνότερα στις ηλικίες από 8 έως 15 χρονών. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (2001) το ποσοστό των μαθητών θυμάτων εκφοβισμού στα σχολεία της χώρας μας ανέρχεται στο 8.7%, ενώ των θυτών στο 7.45%.

Στην νέα έρευνα που πραγματοποιείται σε σχολεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης από την επιστημονική ομάδα του αν. Καθηγητή Παιδοψυχιατρικής κ. Ι. Τσιάντη (2007) καταγράφηκε ότι το ποσοστό μαθητών θυμάτων εκφοβισμού ανέρχεται στο 8%, ενώ των μαθητών που ασκούν βία φτάνει στο 5.6%.

Η αιτιολογία του φαινομένου δεν είναι απόλυτα σαφής. Φαίνεται ότι είναι συνάρτηση βιολογικών, ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων. Ειδικότερα τα αίτια μπορούν να αναζητηθούν στην αλληλεπίδραση :

της εξελικτική φάσης και των χαρακτηριστικών του κάθε παιδιού

στο οικογενειακό περιβάλλον

στις στάσεις αντιλήψεις και γνώσεις της κοινότητας πάνω σε θέματα βίας και ψυχοκοινωνικής εξέλιξης παιδιών και εφήβων και στην αντιμετώπισή τους.

Η Εταιρία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (ΕΨΥΠΕ) λειτουργεί πανελλαδικά τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς, τα παιδιά και τους εφήβους, μεταξύ των άλλων και για την αντιμετώπιση περιστατικών βίας μεταξύ μαθητών στο σχολείο. Το τηλέφωνο της γραμμής που μπορείτε να απευθύνεστε είναι : 801 801 1177.

* Τα στοιχεία του άρθρου προέκυψαν από το δελτίο επικοινωνίας της ΕΨΥΠΕ «Ένεκα Λόγου» όπου δημοσιεύτηκε μέρος της εν εξελίξει έρευνας της επιστημονικής ομάδας του αν. Καθηγητή Παιδοψυχιατρικής κ. Ι. Τσιάντη, η οποία διενεργείται μετά από πρόσκληση της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής των Ελλήνων. Χώρες που συμμετέχουν στην έρευνα εκτός της Ελλάδος είναι η Γερμανία, η Κύπρος και η Λιθουανία.

Ιωάννα Βαρδάκου

Ψυχολόγος, Msc

Στην ετήσια έκθεσή του, ο Συνήγορος του Παιδιού επισημαίνει τη δραματική αύξηση των κρουσμάτων ενδοσχολικής βίας, που παρατηρείται στην Ελλάδα. «Η Αρχή διαπιστώνει ότι η εκδήλωση αυτού του φαινομένου σχετίζεται μεν με προβλήματα των ίδιων των παιδιών, θυτών και θυμάτων, και των οικογενειών τους, ωστόσο οι σχολικές μονάδες και οι εκπαιδευτικοί φαίνονται συχνά ανέτοιμοι να το διαχειριστούν και αναφέρουν ότι τους λείπει τόσο η ειδική εκπαίδευση, όσο και η κατάλληλη υποστήριξη», αναφέρεται στην έκθεση.

Το φαινόμενο ξεφεύγει από το πλαίσιο ενός καβγά στο σχολείο, του σωματικού ή λεκτικού εκφοβισμού. Ο έμμεσος εκφοβισμός, όπως είναι η διάδοση μιας ψευδούς φήμης, είναι εξίσου σκληρή μορφή ενδοσχολικής βίας. Οι ειδικοί διακρίνουν, επίσης, τον ρατσιστικό εκφοβισμό, τον σεξουαλικό και -με την εξέλιξη της τεχνολογίας- τον τεχνολογικό εκφοβισμό, μέσω του κινητού τηλεφώνου ή του διαδικτύου. Το "κάδρο" της ενδοσχολικής βίας συμπληρώνεται από την κλοπή ή την καταστροφή προσωπικών αντικειμένων, τον εξαναγκασμό και τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Οι επιπτώσεις στα θύματα του εκφοβισμού είναι σοβαρές και βασανιστικές. «Το φαινόμενο του εκφοβισμού (bullying) ή θυματοποίησης (victimization) αποτελεί μορφή επιθετικής συμπεριφοράς, που εμφανίζεται κυρίως στη σχολική πραγματικότητα, με σοβαρές επιπτώσεις για την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού και του εφήβου και τη διαδικασία της μάθησης», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ι. Τσιάντης, αναπληρωτής καθηγητής Παιδοψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Επιστημονικός Υπεύθυνος της Εταιρείας Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (ΕΨΥΠΕ).

Ο μαθητής κυριαρχείται από άγχος, ανασφάλεια και χαμηλή αυτοεκτίμηση. Αρνείται να πάει στο σχολείο, αποφεύγει με απουσίες το εχθρικό περιβάλλον, με άμεσες συνέπειες στις επιδόσεις του. Σε πολλές περιπτώσεις παρατηρούνται διαταραχές στον ύπνο και τη διατροφή, αναπτύσσονται φοβίες, αίσθημα μοναξιάς, κατάθλιψη και τάσεις αυτοκτονίας. Τα θύματα της ενδοχολικής βίας υποθηκεύουν άθελά τους το μέλλον τους. 

9 απλά βήματα για ορεξάτο ξύπνημα

Το κλασικό πρωινό τύπου «ξυπνητήρι, καφές, τσιγάρο» και κατευθείαν στη δουλειά ούτε ικανοποιεί ούτε προϊδεάζει για μία δημιουργική, γεμάτη ενέργεια μέρα.
Άρα η λύση είναι μία: αλλάζουμε «ρότα» και ακολουθούμε...απλές καθημερινές κινήσεις, που θα μας βοηθήσουν να ξυπνάμε ορεξάτοι και έτοιμοι να αδράξουμε τη μέρα.
Και επειδή η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται σας προτείνουμε  το πρόγραμμα «υγιεινό ξύπνημα» το οποίο περιλαμβάνει δύο φάσεις: το Πριν και το Μετά.

Πριν καν σηκωθείτε από το κρεβάτι…

1. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε μόλις ανοίξετε τα μάτια σας είναι βαθιές αναπνοές. Το οξυγόνο που θα εισπνεύσετε θα δώσει την εντολή στον εγκέφαλο ότι είναι ώρα να «ξυπνήσει».
2. Τεντώστε τα πόδια σας για 15 με 30 δευτερόλεπτα και επαναλάβετε μαζεύοντας και τεντώνοντας 2-3 φορές. Αυτό θα βοηθήσει τους μυς να «ξυπνήσουν».
3. Έπειτα κουνήστε τα δάχτυλά σας απαλά και ανοιγοκλείστε τις παλάμες σας σε σχήμα γροθιάς για 15-30 δευτερόλεπτα. Αυτές οι μικρές κινήσεις θα δώσουν την εντολή στον εγκέφαλο ότι είστε πανέτοιμοι για δράση.
4. Καθίστε στο κρεβάτι, χωρίς να σηκωθείτε και τοποθετήστε τα πόδια σας στο πάτωμα, πιέζοντας ελαφρά σα να περπατάτε.
5. Αρχίστε να τεντώνεστε απαλά, «τραβώντας» ελαφρά το πάνω μέρος του σώματός σας και συνεχίστε με απαλές κινήσεις αριστερά δεξιά, πάνω- κάτω στην περιοχή του λαιμού και μικρές κινήσεις στους ώμους.
Πλέον είστε έτοιμοι να σηκωθείτε.

Μόλις σηκωθείτε...

Μόλις σηκωθείτε λοιπόν από το κρεβάτι και, αφού ολοκληρώσετε πρώτα το απαραίτητο τελετουργικό του καθαρισμού των δοντιών, προσώπου κ.λ.π, ακολουθεί η δεύτερη φάση του «υγιεινού προγράμματος» για ένα ξύπνημα όλο ενέργεια.
6. Πιείτε ένα ποτήρι δροσερό νερό. Μία τέτοια κίνηση είναι στην πραγματικότητα πολύ πιο υγιεινή για ένα άδειο στομάχι και βοηθά τον οργανισμό σας να ξυπνήσει. Το νερό θα δώσει το έναυσμα στον μεταβολισμό σας να «βάλει μπρος» και να είναι σε εγρήγορση.
7. Εάν νιώθετε …ετοιμόρροποι το πρωί προσπαθήστε να κάνετε μικρές ασκήσεις. Αν πάλι είστε έτοιμοι για όλα και έχετε διάθεση και χρόνο, κάντε έναν περίπατο ή τζόκινγκ για να εισπνεύσετε καθαρό αέρα. Η ενέργεια που θα αποκομίσετε, όσο κουραστικό και αν σας ακούγεται, είναι ιδανική για να ανταπεξέλθετε στις απαιτήσεις της δύσκολης καθημερινότητας.
8. Προσπαθήστε να μην πίνετε καφέ κάθε μέρα, τουλάχιστον. Έρευνες έχουν δείξει ότι η καθημερινή κατανάλωση καφέ κάνει τον οργανισμό «εθισμένο» στην καφεΐνη με αποτέλεσμα το σώμα σας να ξυπνά κάθε μέρα όλο και «λιγότερο» από την καφεΐνη. Μία καλή εναλλακτική είναι να πίνετε καφέ μόνο όταν τον «χρειάζεστε» πραγματικά και νιώθετε πολύ κουρασμένοι.
9. Επειδή και η ψυχολογία παίζει σημαντικό ρόλο στο πρωινό ξύπνημα, προσπαθήστε κάθε πρωί να έχετε κατά νου, ένα συναρπαστικό ή τουλάχιστον ευχάριστο πράγμα που έχετε να κάνετε αργότερα. Η συντροφιά ενός φίλου, μία βόλτα, ένα σινεμά ή άλλες ευχάριστες δραστηριότητες προκαλούν ευφορία και σας γεμίζουν ενέργεια.

Ο ύπνος βοηθάει την μάθηση

Ο καλύτερος τρόπος για να μην ξεχνάει κανείς κάτι, ειδικά αν είναι μαθητής, είναι να παίρνει ένα γρήγορο υπνάκο μετά το διάβασμα και γενικότερα την μάθηση νέων πραγμάτων, σύμφωνα με μια νέα γερμανο-ελβετική επιστημονική έρευνα, που επιβεβαιώνει προηγούμενες μελέτες ότι ο εγκέφαλος συγκρατεί καλύτερα τις μνήμες, όταν έχει μεσολαβήσει ύπνος. Οι ερευνητές, υπό την Σουζάν Ντίκελμαν του Τμήματος Νευροενδοκρινολογίας του πανεπιστημίου του Λούμπεκ και τον Μπιόρν Ρας του Τμήματος Γνωσιακής Νευροεπιστήμης του πανεπιστημίου της Βασιλείας, που δημοσίευσαν τη σχετική μελέτη στο περιοδικό νευροεπιστήμης «Nature Neuroscience», σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, έκαναν πειράματα απομνημόνευσης με 24 εθελοντές. Η μελέτη έδειξε ότι ο εγκέφαλος διαφυλάσσει καλύτερα τις μνήμες αν έχει μεσολαβήσει ύπνος.Η διαδικασία αποθήκευσης και ανάκλησης πληροφοριών (πιο απλά η μάθηση και η μνήμη) είναι άκρως πολύπλοκη. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι οι φρέσκες μνήμες αποθηκεύονται προσωρινά στην περιοχή του ιππόκαμπου του εγκεφάλου. Η νέα ενεργοποίηση αυτών των μνημών λίγο μετά την μάθηση παίζει καθοριστικό ρόλο στην μεταφορά τους στον πιο μόνιμο «αποθηκευτικό χώρο» του εγκεφάλου, το νεοφλοιό. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αν κανείς είναι ξύπνιος, αυτή η περίοδος επανεργοποίησης καθιστά τις μνήμες πιο ευάλωτες στην αμνησία. Αν, για παράδειγμα, κανείς μάθει μια δεύτερη εξίσωση ή ένα δεύτερο ποίημα λίγο μετά την μάθηση της πρώτης εξίσωσης ή του πρώτου ποιήματος, θα είναι πιο δύσκολο να μεταφερθούν το πρώτο ποίημα και η πρώτη εξίσωση στην μακροχρόνια μνήμη και έτσι θα είναι πιο εύκολο να ξεχαστούν. Αν όμως κανείς κοιμηθεί στο μεταξύ, μετά την αρχική μάθηση, τότε αυτά που έμαθε, μένουν καλύτερα στην μνήμη του. Οι γερμανοί επιστήμονες, με βάση τις σχετικές λειτουργικές μαγνητικές απεικονίσεις του εγκεφάλου των εθελοντών, εκτιμούν ότι αυτό συμβαίνει επειδή κατά τα πρώτα κιόλας λεπτά του ύπνου τα αρχικά δεδομένα της μάθησης μεταφέρονται από τον ιππόκαμπο στο νεοφλοιό. Μετά από 40 λεπτά ύπνου, σημαντικά τμήματα της βραχυπρόθεσμης μνήμης είχαν μεταφερθεί στην μακροπρόθεσμη, οπότε δεν ήταν δυνατό πλέον να διαταραχθούν και να επικαλυφθούν από νέες πληροφορίες-μνήμες που αργότερα θα εισέρχονταν στον ιππόκαμπο. Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με τους ερευνητές, η διαπίστωση αυτή μπορεί να βοηθήσει στην εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς και στην αποκατάσταση ασθενών με μετα-τραυματικό σύνδρομο λόγω ακραίων εμπειριών (η μεσολάβηση ύπνου, στο πλαίσιο της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας, θα μπορούσε να συμβάλει στο «σβήσιμο» των αρνητικών αναμνήσεων). Η Ντίκελμαν διευκρίνισε ότι η ανθρώπινη μνήμη δεν είναι παρόμοια με αυτή του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Αντίθετα με την τελευταία, είναι απολύτως δυναμική και υπόκειται σε συνεχείς αλλαγές υπό την επίδραση διαφόρων επιρροών. Έτσι, η ανάμνηση δεν αποτελεί απλώς την «ανάγνωση» αποθηκευμένων δεδομένων σε ένα «σκληρό δίσκο», αλλά μια διαδικασία «ανακατασκευής», όπου οι μνήμες αδιάκοπα μεταβάλλονται και διαστρεβλώνονται.

Επιστροφή στα θρανία

Το τέλος του Αυγούστου εκτός από τα πρωτοβρόχια φέρνει και ένα από τα μεγαλύτερα καταναλωτικά γεγονότα  της χρονιάς δεύτερο μόνο απέναντι στις μεγάλες εορταστικές περιόδους. Πρόκειται φυσικά για τα «σχολικά είδη» και την επίσκεψη που κάνουν όλοι οι γονείς στα μαγαζιά για να εξοπλίσουν τα παιδιά τους με μολύβια, τσάντες, τετράδια, ρούχα και παπούτσια για τη νέα σχολική σεζόν.  Μια εμπειρία σημαντική που μένει αξέχαστη, ειδικά στα πρωτάκια και τους μικρούς μαθητές, αλλά δυστυχώς πολλές φορές και στους γονείς λόγω του κόστους των εν λόγω αγορών.
Ο προϋπολογισμός για την επιστροφή στο σχολείο είναι σίγουρα μια δύσκολη υπόθεση και πολλές φορές οι γονείς αισθάνονται ενοχές όταν δε μπορούν να αγοράσουν στα παιδιά τους όλα όσα αυτά ζητάνε, ειδικά στο παρόν οικονομικό κλίμα.
Κάντε μια λίστα με προτεραιότητες
Καθορίστε τις άμεσες ανάγκες του παιδιού σας. Μπορεί να είναι μια καινούρια σχολική τσάντα, μακρυμάνικα μπλουζάκια ή αθλητικά παπούτσια. Ξοδέψτε πρώτα σε αυτά τα είδη και αφήστε τις υπόλοιπες μεγάλες αγορές για αργότερα. Δεν είναι ανάγκη να αγοράσετε άμεσα ένα καινούριο μπουφάν όσο κι αν φαντάζει λαχταριστό στις βιτρίνες. Αργότερα στη σεζόν μπορεί να βρείτε μεγαλύτερες ευκαιρίες ιδιαίτερα να περιμένετε για τις εορταστικές εκπτώσεις. Μην ξεχνάτε μάλιστα ότι λόγω της εμπορικής καθίζησης, τώρα πια γίνονται προσφορές ολόκληρο των χρόνο.
Εκμεταλλευτείτε τις εκπτώσεις
Αν πάλι επιστρέψετε από τις διακοπές  πριν το τέλος των καλοκαιρινών εκπτώσεων, ρίξτε μια ματιά στην αγορά στα προϊόντα που είναι ήδη σε έκπτωση. Μη διστάσετε να επισκεφθείτε καταστήματα ειδών στοκ για τα καινούρια παπούτσια και αθλητικά είδη των παιδιών. Αυτή την περίοδο κάνουν τις τελικές τους μειώσεις και μπορείτε να βρείτε επώνυμα παπούτσια της περσινής σεζόν στα 20 ευρώ και φόρμες από 10 ευρώ.
Ψωνίστε online
Όλο και περισσότερα site όπως το bestprice και το skroutz σας δίνουν την ευκαιρία να ερευνήσετε και να συγκρίνετε τιμές χωρίς να βγείτε από το σπίτι σας. Έτσι θα είναι πιο εύκολο για εσάς να μείνετε πιστοί στη λίστα που έχετε κάνει και να μην παρασυρθείτε από τις βιτρίνες.  Ενώ όλο και περισσότερα καταστήματα σας δίνουν τη δυνατότητα να εγγραφείτε σε newsletters που σας ενημερώνουν για προσφορές που γίνονται. Μείνετε συνδεδεμένοι  για να μπορέσετε να τις εκμεταλλευτείτε.
Αφήστε τα παιδιά στο σπίτι
Οι ειδικοί συστήνουν ότι ένας τρόπος να γλιτώσετε κάποια χρήματα είναι να αφήσετε τα παιδιά στο σπίτι. Αλλά δεν ξέρω πως αυτό είναι δυνατόν καθώς είναι μια παραδοσιακή διαδικασία που την περιμένουν με ανυπομονησία καθώς συμβολίζει τόσο το μεγάλωμα τους όσο και μια νέα αρχή. Αυτό που μπορείτε να κάνετε, είναι να προχωρήσετε στο μεγάλο μέρος των αγορών μόνοι σας και να βγείτε μετά για μια τελική βόλτα στα μαγαζιά όπου θα έχετε συμφωνήσει τι χρειάζεστε και πόσα είστε διατεθειμένοι να ξοδέψετε. Έτσι , το μικρό σας θα μπορεί να διαλέξει κάποια από τα γυαλιστερά σχολικά είδη που καταλαμβάνουν τα ράφια και δε θα αισθάνεται αποκομμένο από τη διαδικασία.
Χειροτεχνήστε
Αν μπορείτε, κρατήσετε το παιδί σας μακριά από την οθόνη της τηλεόρασης και τις απανωτές διαφημίσεις με τα διάφορα είδη με χαρακτήρες που εμφανίζονται κάθε Σεπτέμβριο. Καλό είναι πάντως να γνωρίζετε ότι αυτά τα είδη είναι έως και  30% ακριβότερα από τα απλά ανάλογα προϊόντα. Μια δυνατότητα είναι να συμφωνήσετε με άλλους γονείς και να καλέσετε φίλους και συμμαθητές για να διακοσμήσουν μόνοι τους τα νέα τους σχολικά είδη, τετράδια και κασετίνες με εικόνες που μπορείτε να κατεβάσετε από το ίντερνετ.  Εξάλλου είναι μια καλή ευκαιρία για τους συμμαθητές να επανασυνδεθούν μετά τις διακοπές.
Ψάξτε καλά στο σπίτι
Αλήθεια πόσα μολύβια και κυρίως πόσους φλούο μαρκαδόρους χρειάζεται ένα μαθητής;  Κατά πάσα πιθανότητα αρκετά από τα είδη, που έχετε στη λίστα σας, υπάρχουν σε κάποιο συρτάρι στο σπίτι. Σίγουρα έχετε πρόχειρο χαρτί, ξύστρα και μερικά στυλό κι όσο κι αν  δεν έχουν το ίδιο λούστρο με τα καινούρια που βρίσκετε στα ράφια συγκεντρώνοντας τα όχι μόνο κάνετε οικονομία αλλά επαναχρησιμοποιείτε αντικείμενα, που αλλιώς θα αράχνιαζαν πιάνοντας χώρο. 

Γιατί τα παιδιά γίνονται επιθετικά

Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση της παιδικής ηλικίας. Έχει ως κύριο γνώρισμά της τη σκόπιμη εχθρική...
διάθεση και αποσκοπεί στο να προκαλέσει πόνο, ζημιά και άγχος στους άλλους.
Ήδη το μωρό από τον 6ο μήνα της ζωής του αρχίζει να αντιδρά με θυμό που τον εκφράζει με κλάματα και ξεφωνητά σε καταστάσεις που του δημιουργούν δυσαρέσκεια. 
Στο τέλος του 1ου έτους εμφανίζει εκρήξεις οργής όπως το να κλαίει έντονα, να χτυπιέται στο πάτωμα, να κρατάει την αναπνοή του και να δαγκώνει τα δάχτυλά του. 
Στη νηπιακή ηλικία το παιδί, σύμφωνα με το ygeianews.gr, αρχίζει να γίνεται επιθετικό αφού αντιλαμβάνεται ότι μπορεί να στρέψει τις ενέργειές του εναντίον άλλων προσώπων και αντικειμένων, αυτών που εμποδίζουν την άμεση εκπλήρωση των επιθυμιών και των σχεδίων του. 
Τα μικρότερα παιδιά χρησιμοποιούν περισσότερο σωματική βία ( κλωτσιές, χτυπήματα, δαγκωματιές, καταστροφές αντικειμένων) ενώ τα παιδιά της σχολικής ηλικίας χρησιμοποιούν περισσότερο λεκτικά σχήματα όπως ύβρεις και απειλές απέναντι στους συνομηλίκους τους.
Υπάρχουν διαφορετικές απόψεις για την αρχική αιτία της επιθετικότητας και τους παράγοντες που την προκαλούν. Οι βασικές απόψεις είναι: 
α) ότι η επιθετικότητα είναι μία ενδογενής αντίδραση του ατόμου που στηρίζεται σε βιολογικά και γενετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα 
β) ότι η επιθετικότητα εξαρτάται από διαπροσωπικούς και κοινωνικούς παράγοντες 
γ) ότι η επιθετικότητα είναι αποτέλεσμα ενίσχυσης και μίμησης επιθετικών προτύπων.
Οι κυριότερες αλλαγές που έχουν παρατηρηθεί στην επιθετικότητα με την πάροδο της ηλικίας είναι οι εξής:
στα παιδιά νηπιακής ηλικίας η επιθετικότητα είναι περισσότερο συντελεστικής μορφής, αποσκοπεί δηλαδή στη απόκτηση ή στη διατήρηση κάποιου αντικειμένου ή δικαιώματος. Στα μεγαλύτερα παιδιά σχολικής ηλικίας η επιθετικότητα είναι κυρίως εχθρικής μορφής και συνοδεύεται από εκδικητική διάθεση
η συχνότητα και η ένταση της επιθετικής συμπεριφοράς μειώνονται καθώς μεγαλώνει το παιδί. Η επιθετικότητα κορυφώνεται στο 2ο έτος της ηλικίας ενώ παρουσιάζεται σημαντική μείωση τα επόμενα χρόνια
τα αγόρια παρουσιάζουν περισσότερη επιθετικότητα από τα κορίτσια. Η διαφορά αυτή γίνεται μεγαλύτερη με την πάροδο της ηλικίας. Το γεγονός αυτό οφείλεται τόσο σε βιοχημικούς παράγοντες (ανδρογόνος ορμόνη ) όσο και σε κοινωνικούς παράγοντες (διαφορετικός τρόπος ανατροφής των δύο φύλων)
H ένταση της επιθετικής συμπεριφοράς στα αγόρια παραμένει με την πάροδο της ηλικίας συγκριτικώς σταθερή .Έτσι το αγόρι που στην προσχολική ηλικία έχει μεγάλο βαθμό επιθετικότητας θα συνεχίσει να είναι το ίδιο επιθετικό ως έφηβος αλλά και ως ενήλικας
Τα βασικότερα αίτια που επηρεάζουν τα παιδιά και τους δημιουργούν μία πιο επιθετική συμπεριφορά είναι τα εξής:
α) συγκρούσεις που προκύπτουν μεταξύ γονέων και παιδιού για θέματα καθημερινής φροντίδας (το παιδί αρνείται επίμονα να φάει, να πλυθεί, να κοιμηθεί)
β) συγκρούσεις που προκαλούνται από τις απαγορεύσεις των γονέων προς το παιδί να εκτελέσει μία δραστηριότητα ή να σταματήσει κάποια ενέργεια
γ) συγκρούσεις που είναι αποτέλεσμα δυσκολιών στις διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ παιδιού και γονέων όπως 1) το παιδί πιστεύει ότι δεν το προσέχουν οι γονείς του όσο αυτό θέλει 2) το παιδί νιώθει παραμελημένο με την άφιξη του καινούριου μωρού στην οικογένεια ή 3) το παιδί δυσκολεύεται να εκφράσει εύκολα τις επιθυμίες του
Επίσης οι πιο συνήθεις χρονικές περίοδοι κατά τις οποίες «πυροδοτείται» η επιθετικότητα των παιδιών είναι:
α) κάποιες συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, κυρίως πριν το φαγητό αλλά και πριν τον ύπνο, προφανώς λόγω κόπωσης του παιδιού
β) περίοδοι αδιαθεσίας του παιδιού (κρυολογήματα, πυρετός)
γ) συμμετοχή του παιδιού σε ποικίλες κοινωνικές δραστηριότητες (επισκέπτες στο σπίτι ή γιορτές)
Συνήθως, οι γονείς που τα παιδιά τους έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να γίνουν επιθετικά είναι : 
1) Όσοι χρησιμοποιούν αυστηρές τιμωρίες. Αυτό συμβαίνει γιατί η τιμωρία προκαλεί έντονη θυμική αναστάτωση στο παιδί με αποτέλεσμα να του προκαλείται μεγαλύτερη επιθυμία για επιθετική συμπεριφορά.
2) Όσοι είναι οι ίδιοι επιθετικοί γονείς αφού αποτελούν πρότυπο για μίμηση. Το παιδί εκδηλώνει περισσότερη επιθετικότητα μιμούμενο τις επιθετικές ενέργειες του γονέα.
3) Όσοι δείχνουν τεράστια ανοχή στην επιθετικότητα του παιδιού με το να το αφήνουν τελείως ελεύθερο να εκδηλώνει τις επιθετικές του ενέργειες. Οι γονείς θα πρέπει να αποτρέπουν τη δημιουργία εκρηκτικών καταστάσεων και να προσπαθούν να καθησυχάσουν και να επαναφέρουν το παιδί τους γρήγορα στην τάξη και στην ηρεμία.
Τέλος, πρέπει να τονίσουμε πως δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες για την αντιμετώπιση της επιθετικής συμπεριφοράς των παιδιών παρά μόνο κάποιες στρατηγικές οι οποίες πρέπει να είναι εξατομικευμένες, ευέλικτες και να εμπεριέχουν εφευρετικότητα και δημιουργική κατανόηση των βαθύτερων αιτιών που κάνουν το παιδί ευερέθιστο και επιθετικό.